Orunia

17 October 2011r.

Orunia Nad potoczkiem Orania (dziś Oruński Potok) powstała w średniowieczu wioska podgdańska, którą wzmiankuje zapis źródłowy z 1356 r., a która w 1338 r. uzyskała prawo chełmińskie. Osada słowiańska istniała tu zapewne już we wczesnym średniowieczu i z tego czasu zachowała się duża łódź do przewożenia towarów i dwie inne, odkryte w Oruni na obszarze starorzecza. W czasie lokacji wsi w 1338 r. czynny był w niej młyn i karczma, a w początkach XV w. wzmiankowane są 3 karczmy i tartak. Leżąca przy głównym szlaku handlowym (via mercatorum) i pod bramami potężnego Gdańska, miała Orunia duże możliwości rozwoju i rzeczywiście kwitła gospodarczo w okresach pokoju. Podczas wojen natomiast palono ją i grabiono np. wiatach 1454,1520,1577,1627, 1656, 1734, 1807 i 1813. W 1410 r., po zwycięstwie pod Grunwaldem Władysław Jagiełło podarował Orunię Gdańskowi, a ponowił ten dar w 1454 r. Kazimierz Jagiellończyk. Odtąd Orunia wchodziła w skład posiadłości gdańskich. Patrycjusze gdańscy już w XVI w. zaczęli, podobnie jak w Oliwie i Sopocie, wykupywać w Oruni grunta, budować dworki i zakładać parki, ogrody warzywne i sady. Jednym z nich był Andrzej Schopenhauer, przodek znanego filozofa Artura Schopenhauera. Sławny byl oruński dwór i park przy zbiegu dzisiejszych ulic Raduńskiej i Nowiny. Od 1580 r. należał on kolejno do wybitnych rodzin patrycjuszowskich, m.in. Schachmannów, Czirenbergów, Grodków, a w 1814 r. nabył posiadłość Friedrich Hoene, który doprowadził park do świetności i wybudował, względnie przebudował, istniejący dworek. Jego córka Emilia podarowała piękny park oruński Gdańskowi. Zdewastowany i zaniedbany park poddany został w latach 1975-79 gruntownej renowacji i modernizacji z zachowaniem jednak dawnej sieci dróg i ścieżek. Zajmuje on obszar o pow. 11 ha, obejmuje dwa wzniesienia, stawki i potoczek. Do zabytków Oruni zaliczyć można prócz dworku i parku kilka domów z końca XVIII i 1 poł.