Turystyka w Polsce

Muzeum Narodowe w Gdańsku

17 October 2011r.

Jego siedzibą jest dawny klasztor Franciszkanów, wzniesiony przez nich pod koniec XV w. W tym czasie powstały trzy skrzydła gmachu z kilku okazałymi, zachowanymi do dzisiaj pomieszczeniami w postaci gotyckich sal oraz nieregularnego czworoboku krużganków, otaczających niewielki wirydarzyk, w którym urządzona jest obecnie ekspozycja kamiennej rzeźby renesansowej i barokowej. Nie zachowały się, niestety, gotyckie cele zakonników na piętrze budynku. Czwarte, zachodnie skrzydło dobudowano dopiero w 2 poł. XVI w., po przejęciu w 1555 r. przez miasto całego kompleksu klasztornego i przeznaczeniu części mieszkalnej na siedzibę uczelni, którą otwarto 13 VI 1558 r. Było to znane w dziejach kultury Gdańska Gimnazjum Akademickie, nazywane także Ateneum Gdańskim. Prusacy, opanowawszy Gdańsk w 1793 r.,urządzili w dawnym gimnazjum halę targową i później lazaret, a wreszcie więzienie. Ostatecznie, nie chcąc łożyć na renowację zrujnowanego budynku, przekazali go miastu, które początkowo pozostawiło ruderę własnemu losowi. Opuszczony gmach zajął w 1848 r. rzeźbiarz gdański Rudolf Freytag i zaczął gromadzić w salach i krużgankach rzeźby, zabytkowe kraty i różne elementy zdobnicze, pochodzące z przedproży i fasad kamieniczek, przebudowywanych w XIX w. W czasie tej niszczącej akcji unowocześniania elewacji bezcenne detale plastyczne były odrzucane i skazywane na zagładę. Gromadząc je Freytag zapałał pragnieniem odnowienia poklasztornego gmachu i urządzenia w nim Muzeum Sztuki i Starożytności Prus Zachodnich. Jego usilne zabiegi i prośby przedkładane osobiście królowi pruskiemu nie przyniosły żadnego rezultatu. Zajęło się natomiast budynkiem miasto Gdańsk i odrestaurowało, a także rozbudowało w latach 1867-72, nadając mu formy neogotyckie. Na szczęście, nie naruszono pomieszczeń przyziemia, gdzie prócz krużganków z przepięknymi kryształowymi sklepieniami przetrwał okres niszczycielskiej administracji pruskiej wspaniały wielki refektarz w południowym skrzydle (gimnazjalne Auditorium Maxi-mum), monumentalny kapitularz z fascynującym sklepieniem, wspartym na filarze, który pochodzić ma ze zburzonego w 1454 r. przez gdańszczan zamku krzyżackiego. We wschodnim skrzydle zachował się mały refektarz konwentu, a obok sala biblioteki klasztornej, od 1596 r. miejskiej. Po renowacji zabytku umieszczono w nim szkołę i Muzeum Miejskie. Pożar w 1945 r. zniszczył górne partie budynku. Po zabezpieczeniu i częściowej odbudowie otwarto w nim 30 V1948 r. placówkę muzealną, której 1 VI11948 r. nadano nazwę-Muzeum Pomorskie w Gdańsku. Kierował nią i doprowadził w 1957 r. do końca odbudowę dyr. Jan Chranicki, znakomity muzeolog i wspaniały człowiek (zm. w 1976 r.). W dniu 7 X 1972 r. omawiana placówka awansowała do rangi Muzeum Narodowego. Prezentacja zbiorów muzealnych, liczących kilkanaście tysięcy eksponatów zgromadzonych po wojnie odbywa się na wystawach stałych lub czasowych. Stale czynne są ekspozycje: plastyki pomorskiej z XIV-XVI w., malarstwa flamandzkiego i holenderskiego z XV-XVII w., w tym słynny tryptyk Memlinga (patrz hasło ,,Sąd Ostateczny''), meblarstwa gdańskiego i holenderskiego z XV-XVIII w., malarstwa gdańskiego z XVI-XIX w., malarstwa polskiego z XIX-XX w. (m.in. Matejko, Kossak, Gierymski, Wyczółkowski, Wyspiański, Boznańska), artystycznych krat gdańskich z XVII-XVIłl w., złotnictwa gdańskiego, głównie z XVII-XVIII wieku. Muzeum posiada nadto wielką kolekcję rycin i rysunków (m.in. Cranach, Holbein, Rembrandt, Durer, Picasso, Hondiusz, Chodowiecki), pasów polskich, ceramiki artystycznej (zabytkowej i współczesnej) i bezcenny zbiór tkanin z XIV-XVI w. Prócz działów sztuki dawnej i współczesnej posiada Muzeum Narodowe dział etnograficzny, którego siedziba znajduje się (od 1965 r.) w Pałacu Opatów w Oliwie. Z dawnego Muzeum Pomorskiego wyodrębniły się dwa jego działy: archeologiczny i morski i od 1962 r. działają jako samodzielne, specjalistyczne placówki: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku i Muzeum Morskie, obecnie Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku (patrz hasło). Szczególnej rangi filią Muzeum Narodowego w Gdańsku jest zorganizowane przez jego pracowników przy udziale innych instytucji Muzeum Hymnu Narodowego w BĘDOMINIE, otwarte 17 VII 1978 r..

Gdańsk, miejscowości, muzeum, Oliwa, historia