Turystyka w Polsce

Nadole

17 October 2011r.

W XIII i XIV w. wieś ta była własnością rodu Kunostowiczów, od których nabył ją w 1375 r. klasztor cystersek (od XVI w. benedyktynek) w Żarnowcu i dzierży! aż do czasu konfiskaty w 1772 r. przez rząd pruski. Jej mieszkańcy zajmowali się głównie rolnictwem "i rybołówstwem, a od początku bieżącego stulecia zaczęli przyjmować w okresie sezonu letników, szukających wypoczynku nad malowniczym Jeziorem Żarnowieckim, okolonym bujnymi lasami. Nadole rozłożyło się na brzegu tego jeziora, u podnóża wysoczyzny morenowej, wypiętrzonej tuż nad wsią do 53 m n.p.m. Po pierwszej wojnie światowej rozegrała się tutaj dramatyczna walka o przynależność wsi i jeziora do państwa polskiego. Ogromna większość ludności ujawniła wówczas swoje poczucie narodowe i pragnienie połączenia z Macierzą, od której oderwał ją pruski zaborca. Najwięcej zdziałali na rzecz kraju mieszkańcy Nadola: A. Struk i A. Konkol. Ten ostatni był właścicielem dużego gospodarstwa i całego Jeziora Żarnowieckiego. Pojawiał się wówczas we wsi Antoni Abraham, by przeciwdziałać zajadłej agitacji Niemców i paraliżować ich zaborcze knowania i machinacje, mające na celu włączenie Nadola i połowy jeziora do Rzeszy. Komisja graniczna rozstrzygnęła ostatecznie spór na korzyść polskiej strony i wieś objęta została granicą polską. Płynęło się do niej łodziami przez jezioro lub dochodziło wąską dróżką, biegnącą obok wody. Przy dróżce tej czyhali w ukryciu strażnicy niemieccy i jeśli ktoś idący do Nadola postawił stopę poza granicą bywał aresztowany i wleczony do Lęborka, gdzie po śledztwie skazywano go na dwa tygodnie więzienia. W żyjącej przez wieki w spokojnym odosobnieniu wsi doszło po 1972 r. do zmian, do przekształcenia idyllicznego zacisza w tętniący pracą rwetes ośrodka wielkiej budowy. W 1972 roku bowiem zaczęto wznosić na tym terenie wielką elektrownię szczytowo-pompową o mocy 680 MW, trzecią tego rodzaju po Żydowie i Żar-Porąbce. Napływ setek nowych ludzi zatrudnionych na budowie, pojawienie się źródła dobrych zarobków, zwłaszcza dla młodych nadolan i szereg innych czynników, związanych z olbrzymią inwestycją przeobraziło w wysokim stopniu życie mieszkańców, podniosło ich zamożność. W ślad za tym rozwinęło się budownictwo mieszkaniowe i podniosła się stopa życiowa każdej niemal rodziny. W miarę postępującej budowy elektrowni zmieniał się i krajobraz, i zagospodarowanie okolicy. Pojawiły się bowiem nowe elementy wielkiego zespołu urządzeń zmontowanej siłowni energetycznej, powstała sieć nowych dróg, ożywiła się komunikacja,wzniesiono hotel, uruchomiono placówki usługowe i kulturalne. W przygotowaniu jest skansen historyczno-etnograficzny, tworzony z inicjatywy naukowców i studentów z Uniwersytetu Gdańskiego z myślą o zachowaniu w nim wartości kulturowych, stworzonych w przeszłości przez rodzimą ludność kaszubską. Jest to jakby akcja ratownicza dla ocalenia reliktów z dawnego "sielskiego" bytowania, które ustępuje pod naporem nowych form egzystencji. Placówkę tę jako swoją filię realizuje Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie. Zapoczątkowane przed kilku laty i już daleko posunięte w Nadolu zmiany natury gospodarczej, społecznej, kulturalnej i psychologicznej będą się nasilały w najbliższych latach w związku z prowadzoną już nową budową nad Jez. Żarnowieckim, pierwszą tego rodzaju w Polsce, sprzężoną jednak wieloma nićmi współpracy z dotychczasową. Będzie to elektrownia jądrowa, która wkomponowana zostanie w dolinę nadjeziorną, a jako tło służy jej pasmo zalesionych wzniesień morenowych, które we wczesnym średniowieczu wieńczył silny gród, usytuowany na 95-metrowym wzgórzu, nazywanym Górą Zamkową. Nowy producent energii świetlnej i cieplnej wpłynie w ogromnym stopniu na przekształcenie życia biologicznego w Jez. Żarnowieckim, do którego wpływać będą znaczne ilości wody zrzutowej z elektrowni o temperaturze do 26 stopni. Spodziewane jest przeobrażenie się i zintensyfikowanie gospodarki rybnej w zmienionych warunkach cieplnych. W okolicy pojawi się linia kolejowa, powstanie duże osiedle mieszkaniowe wraz z obiektami towarzyszącymi. Następują również duże zmiany demograficzne i etniczne. Do czysto kaszubskiego do niedawna obszaru wchodzą i będą wchodzić liczni przybysze z kraju, by pozostać tutaj na stałe. Wizja powstającej elektrowni atomowej budzi niepokój, czy nie dojdzie do skażenia środowiska, do zagrożenia w postaci promieniowania. Naukowcy zapewniają, iż nie może dojść do awarii reaktora, gwarantując ludności pełne bezpieczeństwo.

Nadole, miejscowości, skansen, jezioro, Żarnowiec, elektrownia