Turystyka w Polsce

Orłowo

15 October 2011r.

W najbardziej chyba malowniczym punkcie naszego wybrzeża, u podnóża piętrzącego się wysoko nad morzem cypla Kępy Redłowskiej rozbudowało się w okresie międzywojennym kąpielisko, nazywane wówczas "Orłowem Morskim". Miejsce to znane było od dawna i cenione dla jego wspaniałej urody. Na wspomnianym cyplu wznosić się miała - według jednej z legend - pośród prasłowiańskiego cmentarzyska tajemnicza, strzeżona przez urodziwe Pomorzanki gontyna bożka Gostka, potężnego władcy morskich toni. Później miotał się tutaj po urwistych zboczach i wśród ciemnej gęstwiny leśnej złowieszczy Smętek, zaprzysiężony wróg słowiańskich Pomorzan, a przyjaciel germańskiej nacji. W czasach średniowiecznych znajdowała się ponoć w rejonie cypla kryjówka rycerzy-rozbójników, urządzających z niej wypady na przejeżdżających drogami pomorskimi kupców. Teren, na którym rozbudowała się nadmorska część Orłowa, zajmującego dziś obszary dawnych majątków Kolibki, Mały Kack i Redłowo, zabudowany był na przełomie XVIII/XIX w. grupą domków rybackich i zagrodniczych, rozłożonych u stóp wyniosłości, opodal ujścia strumienia Kacza. Jego wody obracały koła kilku młynów, m.in. zbożowego, kuźni wodnej i papierni. W 1828 r. osiadł tutaj b. marynarz Hans Adler i na wykupionych od młynarza 3 morgach gruntu zagospodarował się i otworzył (w 1840 r.) gospodę. Zaczęli wówczas wyprawiać się pod Przylądek Redłowski liczni goście z pobliskiego Sopotu w celu obejrzenia urodziwego zakątka, w którym mogli wypocząć po spacerze i spożyć posiłek u Adlera. Od nazwiska właściciela gospody i równocześnie wójta brzegowego miejscowość została nazwana Orłowem. Sławił je w przewodniku wydanym w 1877 r. niemiecki autor, nazywając najbardziej czarującą miejscowością na Wybrzeżu Gdańskim. W jakiś czas potem zbudowano w Orłowie duży Dom Kuracyjny (obecnie budynek mieszkalny) i mały pomost spacerowy, służący także jako przystań łodzi spacerowych i żaglówek. Okresem rozwoju i świetności Orłowa jako kąpieliska były lata 1920-39. Duże zasługi położył Witold Kukowski, właściciel wykupionego w 1919 r. od Niemców majątku Kolibki. Rozpoczął on sprzedaż parcel, wybudował pensjonat "Czerwony Dwór", co zapoczątkowało rozwój budownictwa pensjonatowego i willowego. Kiedy Stefan Żeromski, zachęcony przez B. Chrzanowskiego do przyjazdu nad morze postanowił spędzić lata 1920 r. w okolicy Gdyni, wówczas Kukowski wynajął mu domek rybaka w Orłowie i zapewne odpowiednio urządził. Sławny "Żeremiasz" - jak nazywała autora ,, Wiatru od morza" brać literacka - był zachwycony miejscowością, w której zetknął się po raz pierwszy z wymarzonym polskim morzem. Jedną z jego ulubionych tras wycieczkowych była nadmorska droga, nazywana przed wojną Promenadą Królowej Marysieńki. Prowadziła ona do ujścia historycznego potoku Swelinia, wymienionego w przekazie z 1283 r., a od 1920 do 1939 r. stanowiącego granicę między Polską a WM Gdańskiem. W 1934 r wybudowano w Orłowie molo spacerowe, do którego przybijały statki wycieczkowe ,,Vistuli" i innych przedsiębiorstw żeglugowych. Zbudowano również łazienki, a kamienistą orłowską plażę przykryto piaskiem wydobytym z dna morskiego. Rola Orłowa jako kąpieliska morskiego skończyła się w 1939 r. Po wojnie większość will i pensjonatów pełni rolę domów mieszkalnych. Założono natomiast dwa duże kempingi, wybudowano powyżej starego Domu Zdrojowego obszerne sanatorium i pięknie zagospodarowano przyczółek mola oraz dawną Promenadę Królowej Marysieńki, dziś al. Plażową. Odbudowano też molo, posiadające długość 175 m. Czynne są zakłady gastronomiczne i lokale rozrywkowe. Ciekawość turystów budzi domek, w którym mieszkał w 1920 r. Stefan Żeromski, o czym informuje umieszczona na nim tablica pamiątkowa. Poniżej znajduje się przystań miejscowych rybaków, a w głębi przyciąga wzrok urwisty cypel Przylądka Redłowskiego, pożeranego nieubłaganie przez wzburzone w czasie sztormów fale morskie. Powyżej widać las mieszany rezerwatu krajobrazowego "Kępa Redłowska" o pow 120 ha, w którym występuje rzadkie drzewo jarząb szwedzki - Sorbus intermedia. W południowej części Orłowa leży majątek Kolibki, w XVII w. własność Sobieskich, odwiedzane podobno przez Królową Marysieńkę. Przypominają "Grota Marysieńki", a raczej jej resztki przy górnej ścieżce nadmorskiej, biegnącej wśród starych dębów, buków i sosen. W zespole budynków podworskich widać rozbudowany pałac z poł. XIX w. oraz wielki ceglany budynek gospodarczy z 2 poł. XIX w. W Redłowie zachował się kościółek z 1686 r., dziś prezbiterium kościoła z 1947 r., i dawny dwór z końca XVIII w., rozbudowany w 1 poł. XIX w. (szkoła) a obok budyneczek gospodarczy z końca XVIII w.

wczasy, Orłowo, Stefan Żeromski, Gdańsk